Dzieje tego budynku zaczynają się w XII wieku, kiedy to ówczesny biskup Paryża pozazdrościł mieszkańcom pobliskiej miejscowości San Denis nowej gotyckiej katedry i postanowił w samym centrum miasta, na wyspie Ile de la Cite wybudować katedrę podobną- tylko oczywiście większą i ładniejszą.

Centrum każdego miasta, tak teraz, jak i w średniowieczu, zazwyczaj jest już zabudowane, dlatego wznoszenie katedry nie należało do zadań łatwych. Zanim zaczęto prace budowlane, wyburzono dwa stare kościoły i wiele budynków prywatnych.

Katedrę wznoszono ponad 180 lat. Nadano jej nazwę Notre Dame, co dosłownie znaczy Nasza Pani i jest częstym tytułem dla kościołów katolickich poświęconych Matce Boskiej. W XIV wieku świątynia wyglądała imponująco, ale wiatr historii nie był dla niej łaskawy, przez kolejne stulecia budynek ulegał powolnej degradacji.

Najwięcej szkód wyrządziła katedrze rewolucja francuska. Rewolucjoniści na początku pozbawili Notre Dame jej sakralnego wymiaru i przemianowali ją na Świątynię Rozumu, co miało być symbolem narodzin nowej świeckiej Francji. W ciągu 10 lat rewolucji zniszczono sygnaturkę- wieżę, w której znajdował się najmniejszy dzwon, zbito część witraży oraz zerwano rzeźby królów na portalu wejściowym. Finałem destrukcji było urządzenie we wnętrzach świątyni magazynu do przechowywania żywności.

Nie zburzono katedry całkowicie tylko dlatego, że obawiano się uszkodzenia sąsiadujących z nią budynków.

Sakralny charakter katedrze przywrócił Napoleon Bonaparte, który po dokonaniu zamachu stanu i obaleniu dyrektoriatu postanowił koronować się we wnętrzach Notre Dame na Cesarza Francuzów. Wtedy to podjęto pierwsze prace remontowe, które jednak okazały się zdecydowanie niewystarczające.

W XVIII wieku we Francji budowle gotyckie uważano za tandetne i niechętnie przeznaczano środki na ich renowacje.

Od zapomnienia uratował katedrę Wiktor Hugo, który uczynił z katedry nie tylko miejsce akcji swojej powieści „Dzwonnik z Notre Dame”, ale przedstawił katedrę jako osobną bohaterkę, która jest uosobieniem narodu francuskiego.

Popularność dzieła oraz przesłanie zawarte we wstępie „Oby udało mi się sprawić, że naród pokocha swą architekturę” doprowadziło do tego, że w drugiej połowie XIX wieku przeprowadzono w katedrze gruntowne prace renowacyjne.

Renowację zlecono najbardziej kontrowersyjnemu architektowi ówczesnej Francji- Eugène’a Viollet-le-Duc.

Prace w katedrze nie miały nic wspólnego z renowacją. Le Duc prowadził je tak, jak by budował katedrę od podstaw.

Dobudował strzelistą wieżę, przy wejściu dostawił posągi trzech królów, na dachu umieścił posągi 12 apostołów, a posągowi Św. Tomasza zafundował swoją twarz.

Między wieżami elewacji zachodniej umieścił w dwóch rzędach 56 chimer.

W pierwszym 28 posągów, które przedstawiają stworzenia mitologiczne takie jak jednorożce, diabły, gryfy czy Strzyga.

W drugim 28 posągów bardziej realistycznych takich jak psy, wilki, konie czy orły.

Zadaniem chimer poza ich funkcją dekoracyjną była ochrona przed demonami i złymi mocami. Oddzielały one sacrum od profanum

W dniu 15 kwietnia 2019 roku w katedrze wybuchł pożar, który strawił dach i 19-wieczną iglicę. Zniszczeniu uległy również chimery.

W Paryżu rozgorzała dyskusja jak ma zostać odbudowana katedra. Władze miasta i architekci mieli kilka koncepcji, jedna z nich zakładała odbudowę świątyni w nowoczesnej formie, inna odbudowę z pominięciem zmian, jakie wprowadził le Duc, a jeszcze inna przywrócenie budynku do stanu sprzed pożaru.

W 2019 roku francuski senat przyjął ustawę o odbudowie katedry Notre Dame w kształcie sprzed pożaru.

Naród francuski i darczyńcy z całego świata zebrali środki finansowe pozwalające na odbudowę katedry.

Budynek jest remontowany, a główne prace mają zostać ukończone w 2024 roku.

Chimery zostały poddane renowacji i rekonstrukcji i wracają na dach Notre Dame, będą nadal strzec jej od zła i demonów.